تیتر خبرها
خانه / افتخارات بی بی مریم / بی بی مریم بختیاری از نگاه غرب

بی بی مریم بختیاری از نگاه غرب

بی بی مریم بختیاری از نگاه غرب

بی بی مریم بختیاری از نگاه غرب اثر حسن آسترکی

اقوام خاورمیانه تنها زمانی توجه محققان را جلب کرده‌اند که رویکردشان بر دولت‌های ملی این جغرافیا تأثیر گذاشته باشد؛ در غیر این صورت، تاریخ آنها به طور کلی نادیده گرفته شده است.
این امر درخصوص نقش زنان این اقوام در سیاست دولت‌ها بیشتر است؛ تا آنجا که محققان تمایل دارند که رفتار زنان را به عنوان پس زمینه‌های خویشاوندان آنها بحث کنند و بهتر می‌دانند که اهمیت اقدامات آنها را انکار نمایند.

شاید بختیاری یکی از مشهورترین اقوام ایران باشد. آنها تا همین اواخر با گله و رمه خود دو بار در سال از سکونت گاه‌های تابستانی خود در درّه‌های سرد واقع در حوالی کوهستان غرب اصفهان به زمین‌های چمن‌زار زمستانی خود در خوزستان و در آن سوی کوهستان زاگرس مهاجرت می‌کردند. مهاجرت فصلی آنها در شعاع بیش از دویست مایل [۳۲۰ کیلومتر] پوشش داده می‌شد.

برجسته‌ترین شخصیت‌های معاصر بختیاری عبارتند از ملکه ثریا، همسر شاه [محمدرضاشاهپهلوی] و شاپور بختیار، آخرین نخست وزیر وی.

شرح زندگی بی‌بی مریم در اوایل قرن بیستم، یک پنجره را در دنیای در حال تغییر زنان نخبۀ بختیاری فراهم می‌کند. بی‌بی مریم، دختر ایلخان یا حاکم بزرگ [بختیاری] است؛ او در سیاست‌های ضد بریتانیا در ایران و در دوران جنگ جهانی اول نقش مهمی ایفا کرد و در برابر دولت قاجار و رهبران پیشرو بختیاری نیز مقاومت نمود.

او ویلهلم واسموس “لارنس آلمان” را به سرزمین‌های بختیاری هدایت کرد و تقابل با بریتانیا که در حال دفاع از میدان‌های نفتی تازه کشف شده خود در خوزستان بود را رهبری نمود. در عین حال این موضوع کمی مضحک به نظر می‌رسد که شناخت از بی‌ بی مریم بختیاری کم بوده و حقایق فراتر از این است.

در واکنش به تحول جامعۀ بختیاری در دهه‌های گذشته، نقش زنان قدرتمند مشهور به “بی بی” به شدت تغییر یافته است. در قرن نوزدهم میلادی، خان‌ ها املاک وسیعی به دست آوردند و به بازی‌های سیاسی ملی کشیده شدند؛ همسران خود را ترک نمودند و در این شرایط بی‌بی‌ ها محکوم به مدیریت امورشان شدند. این کار به آن‌ها ذوق داد تا تولید فرش را سازماندهی نمایند و خودشان وارد تجارت شوند. بی‌بی‌ ها شروع به ارتقاء به موقعیت‌های بالا نمودند و اغلب‌شان در تضاد با مردان قوم خود قرار گرفتند. نقش بی‌ بی مریم در مأموریت واسموس یک نمونه از این روند است.

داستان بی‌ بی مریم با مفاهیم تقسیم‌ بندی جنسیتی کار در [عشایر] :خاورمیانه درگیر می‌شود که در آن نقش عمومی مردان در مقابل فعالیت‌های زنان در حوزۀ خانواده است.

در سال ۱۹۱۶ م، در اوج جنگ جهانی اول، یک سرباز عثمانی، ژاندارم‌ های تازه مسلمان سوئدی و ملی گرایان ایرانی مأمور شدند تا سفر خطرناکی از اهواز تا اصفهان را آغاز نمایند. رهبری این گروه بر عهدۀ ویلهلم واسموس افسر آلمانی قرار داشت که بعدها بعنوان “لارنس آلمان” شناخته شد. مأموریت آن‌ها این بود که مسیر دسترسی به چاه‌های نفتی که اخیراً توسط بریتانیا در سرزمین بختیاری کشف شده بود را از شرق این منطقه یعنی از اصفهان، تحت کنترل قرار دهند.

واسموس و مردانش توانستند مخفیانه از این منطقه عبور کنند؛ چراکه آنها توسط بی‌بی مریم دختر حاکم بزرگ بختیاری، حسینقلیخان، هدایت شده بودند.
بی بی مریم در شرایطی به مخالفت با خوانین طرفدار بریتانیا پرداخت که دولت قاجار نیز دستور داده بود هر کسی که با بریتانیا و شوروی مخالفت مصلحانه نماید، دستگیر شود و اموال و دارایی‌های شخصی او به فروش برسد. در واقع، بهره‌ برداری بی بی مریم از این خواستۀ بزرگ، نیاز به یک قدرت شخصی داشت.

برای دانستن اینکه چرا یک بی‌ بی بختیاری (دختر یک خان یا رئیس ایل) در این مأموریت مخفی خطرناک مشارکت کرد, کتاب بی بی مریم از نگاه غرب را خواهیم خواند.

به قلم استاد عزیز حسن آسترکی

درباره ی محمد سلحشوری

2 دیدگاه

  1. استنادات شما به حمایت بی بی ازواسموس و همراهی بااو کجاست
    لطفا مطلب را اصلاح فرمایید وعکس با چادر بی بی متعلق به کتاب سردار بی بی مریم بختیاری سردار آزادگی نوشتهدکتر پریچهر سلطانی ست که منبع را بفرمایید

    • محمد سلحشوری

      سلام و عرض ادب تشکر از ارسال دیدگاه برای این وبگاه اگر مطالعه بفرمایید مطلب منبع دارد و به قلم استاد عزیز حسن آسترکی هست اگر مطمعن هستید مقاله ایی از بانوی عزیز خانم دکتر پریچهر سلطانی در این مطلب استفاده شده برای ما استنادات آن را ارسال بفرمایید تا بعد از بررسی در صورت صحت در منابع درج شود با تشکر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *