تیتر خبرها
خانه / بختیاری / حضور بختیاری ها در دو سوی تنگۀ استراتژیک هرمز

حضور بختیاری ها در دو سوی تنگۀ استراتژیک هرمز

حضور بختیاری ها در دو سوی تنگۀ استراتژیک هرمز

حضور بختیاری ها در دو سوی تنگۀ استراتژیک هرمز در شمال کشور عمّان و در قسمت شمالي «شبه جزيره مُسَندَم» مردمی به نام کُمزاری زندگی می‌کنند که عمدتاً در شهر ساحلی «کُمزار»،

«خصب» و «دبا» حضور دارند. شبه جزیرۀ مسندم با کوه‌های مرتفع مشرف به تنگۀ هرمز است. وابستگی نژادی ایشان در گزارش‌های بین المللی، پارس و ماد ثبت شده است. جمعیت آن‌ها

۷۱۰۰ نفر تخمین زده شده و از بومیان منطقه محسوب می‌شوند. از نظر چهره، مردمانی کوتاه قد، چهارشانه و قوی با موی سیاه و رنگ چهره‌ای تیره هستند.

مسلمانند ولی ترکیبی از اسلام با ریشه‌های پیش از اسلام را به اجرا در می‌آورند.آن‌ها به سایه‌ای اهریمنی در کالبد یک زن اعتقاد دارند که با لباسی ژنده و با یک سبد در دست بر روی زمین راهمی‌رود و بر بالین زنان آبستن حاضر می‌گردد و باعث سقط جنین آنها می‌گردد و این همان اعتقادیست که در بختیاری‌ها به «آل» شهرت دارد. کمزاری‌ها با زبانی ریشه در پارسیان اما به لهجۀ عربی سخن می‌گویند و قومیّت آن‌ها از لرهای بختیاری ثبت شده است. در منابع تاریخی کمتر اشاره‌ای به تاریخ این مردم شده اما تحقیقات گسترده‌ای بر روی زبان آنها صورت گرفته است.زبان کمزاری در گروه زبان‌های جنوب غربی ایران قرار دارد و در کنار شاخۀ زبان لری، بختیاری شناخته می‌شود.

نکتۀ جالب این است که علاوه بر کمزار، خصب و دبا در مناطق شمالی عمان،کاربرد این زبان در برخی مناطق جنوبی ایران همچون قشم و لارک هم به چشم می‌خورد و هر دوی این مناطق،دوسوی استراتژیک ترین تنگۀ جهان یعنی تنگۀ هرمز قرار دارند.تشابهات جالبی در بین مردم کمزاری و مردم بختیاری به چشم می‌خورد؛

از جمله در نحوۀ مشارکت زنان و مردان در ادارۀ زندگی و همچنین اعتقاد به اهریمنی که در فرهنگ بختیاری بیش از هر جامعۀ دیگری به آن اعتقاد دارند و به «آل» مشهور است.

اگرچه مرجع بختیاری دانستن کمزاری‌ها مشخص نیست اما مطالب فوق را می‌توان قرینه‌ای بر بختیاری بودن مردمان کمزاری دانست؛ چرا که گزارشی از اعتقاد به این اهریمن با چنین توصیفی در بین اعراب به چشم نخورده است پر توجه‌ترین اهریمن بین کمزاری‌ها و بختیاری‌ها را می‌توان نشان از وجود یک پیشینۀ اعتقادی مشترک دانست.

اما آنچه از نظر تاریخی برای توجیه حضور بختیاری‌ها در سواحل شمالی عمان مشهور به شبه جزیرۀ مسندم می‌توان بیان نمود،این است که در سال ۱۰۳۱ هجری قمری (۱۶۲۲ میلادی و ۱۰۰۱ شمسی)شاه عباس صفوی تصمیم گرفت به بیش از یکصد سال تصرف جزایر ایرانی خلیج فارس توسط پرتغالی‌ها پایان دهد.

در شرایطی که سرداران بزرگ ایران همچون امامقلی خان گرجی بيگلربيگى فارس، جهانگیر خان حاکم بختیاری، حسين خان فیلی بيگلربيگى لرستان، صفى‌قلي خان حاكم همدان و مفت على بيگ لله در کوهرنگ بختیاری مشغول حفر کانال انتقال آب به اصفهان بودند، پرتغالی‌ها به تصرف جزایری دیگر در خلیج فارس پرداختند.ولی حضور مخفیانۀ شاه عباس صفوی در بختیاری، همۀ معادلات را بر هم زد؛وی پس از مذاکره با سردارانش دستور متوقف نمودن عملیات حفر کانال انتقال آب را صادر و دستور به آمادگی برای حمله به مواضع پرتغال در خلیج فارس داد.

در این لشکرکشی، جهانگیر خان به عنوان فرماندهی عملیات تصرف سواحل شمالی عمان انتخاب گردید تا ضمن اخراج پرتغالی‌ها از این مناطق،به ایجاد استحکامات پرداخته و تا مدتی در این منطقه جهت حفظ و حراست از تجارت دریایی بپردازد. این موضوع آنجا مورد توجه قرار می‌گیرد که قلعۀ صحار در شمال عمان توسط جهانگیر خان احیاء گردید و مدتی در این قلعه به حکومت پرداخت و سکه به نام شاه عباس ضرب کرد.ایرانیان جهت تأمین آذوغه برای مدت زمان اقامتشان در احیای قلعۀ صحار، به سوی شبه جزیرۀ مسندم شامل مناطق «خصب»، «دبا» و «کمزار» حرکت نمودند.

یکی از سرداران کُرد ایران نیز در «دبّا» و در مسیر بازگشت به سمت «صحار» در ساحل شرقی عمان با پرتغالی‌ها درگیر می‌شود و پس از رسیدن به جهانگیر خان، گروهی از سپاهیان ایران به این منطقه گسیل می‌شوند تا از ورود پرتغالی‌ها به این جزایر جلوگیری نمایند.

همچنین در خصوص کوه «جبل اخضر» که در شبه جزیرۀ مسندم قرار دارد و از آن برای تهیۀ آذوغه بهره برده شده است نیز اشاراتی در منابع آورده شده است.ظاهرا گسیل این نیروها منجر به حضور دائمی بختیاری‌ها در این مناطق شده است.

پس از شکست پرتغالی‌ها و اخراج کامل آنها از خلیج فارس،جهانگیر خان به کوهرنگ بازگشت و مشغول به حفر کانال انتقال آب شد و شاه عباس شخصاً برای دیدار وی و دیگر سرداران ایرانی در کوهرنگ حاضر گردید.

در این دیدار، امامقلی خان سپهسالار ایران به توضیح عملیات‌ آزادسازی خلیج فارس پرداخت و به فعالیت جهانگیرخان در آزادسازی سواحل عمان اشاره نمود که متن این سخنان در آرشیو نگارنده موجود است.

 

منبع: تاریخ بختیاری، تألیف حسن آسترکی

درباره ی محمد سلحشوری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *