تیتر خبرها
خانه / بختیاری / نصیر خان سردار جنگ بختیاری و ویلهلم واسموس

نصیر خان سردار جنگ بختیاری و ویلهلم واسموس

نصیر خان سردار جنگ بختیاری و ویلهلم واسموس

نصیر خان سردار جنگ بختیاری و ویلهلم واسموس ویلهلم واسموس دیپلمات وزارت خارجه دولت آلمان با ورود به ایران با هدف جلوگیری یا کارشکنی در انتقال نفت جنوب به خط مبارزۀ متفقین در شمال، توانست مبارزات ضد بریتانیا در خوزستان را تقویت کند که در نتیجۀ آن در فوریه ۱۹۱۵ خط ‌لوله‌ای که نفت را از منطقه بختیاری به پالایشگاه آبادان می‌رسانید، به وسیله عوامل ناشناسی قطع گردید.

به قلم استاد حسن آسترکی

در اینباره شایعاتی منتشر شد که واسموس آلمانی، با کمک نصیر خان سردار جنگ بختیاری مرتکب این اقدام شده‌است.
نامۀ دکتر یانگ، رئیس بیمارسان شرکت نفت در نامه‌ای به گرینوی، مدیرعامل وقت شرکت نفت ایران و انگلیس نیز این شایعه را تقویت نمود.

وی این چنین نوشته است:
«رفتار نصیرخان قابل تأمل است، زیرا در آن ایام شیخ خزعل از سردار جنگ تقاضا کرد، که تعدادی سوار جهت محافظت از خط لوله نفت اهواز در اختیار او بگذارد، اما سردار جنگ چنین اقدامی را مغایر با قانون بیطرفی دولت ایران در رابطه با جنگ عثمانی و انگلیس عنوان کرد، لذا از این کار سرباز زد».
سرپرسی کاکس مأمور سیاسی انگلیس در تلاش برآمد تا واسموس را دستگیر نماید و از عملیات‌های پنهانی و خرابکارانۀ وی در مسیر انتقال نفت، جلوگیری کند؛ اما او از خوزستان با کمک بختیاری‌ها گریخت.
ویلهلم واسموس عملیات در خط لوله نفت بختیاری را متوجه شرایطی دانست که اعراب ساکن بین بختیاری با استقبال از فراخوان جهاد علیه انگلیس فراهم کرده بودند

ولی باز هم عامل اصلی خرابکاری را ذکر نکرده است. وی در خاطراتش به جایگاه بختیاری و نقش سردار جنگ در این برهۀ حساس تاریخ چنین پرداخته است:
«مأمور سیاسی انگلیسی هنگامی که آگاه شد واسموس در پناه سردار جنگ، خان بختیاری سفر می‌کند از فرط حیرت خشکش زد.

بختیاری‌ها قومی با تعداد زیاد هستند که به قبایل بسیار کوچکتر تقسیم شده‌اند.

درباره آنها چنین گفته شده که بین ایرانیان بیش از سایرین خون آریائی در رگهای خود دارند؛ از نظر بلندی قامت و تنومندی نظر را جلب می‌کنند، از لحاظ قوای فکری و روحی نیز بسیار مستعد و از بهترین جنگجویان به شمارند.

بختیاری‌ها نیز همچون لرها و بقیه مردم دیگری که به طور کلی از آنها به ایرانی تعبیر می‌شود بسیار پای بند آزادگی و استقلال خود هستند،

تا اندازه‌ای شبیه به آنچه قبایل آلمانی در دوران قرون وسطی بودند.

در عین حال باید دانست که بختیاری‌ها همواره بر حکومت مرکزی نفوذ بسیار داشته‌اند و مثلا در خلع شاه ماقبل آخر [محمدعلی شاه قاجار] به صورتی قاطع دست اندرکار بوده‌اند.

اغلب در هیأت دولت وزیر داشته‌اند و مقام حاکم کل در سرزمینشان تا اندازه‌ای در بین آنها موروثی است.

مقر آنها بیشتر در غرب اصفهان در کوهستان‌هائی است که چون کمربند منطقه را احاطه کرده است، و چون بخشی از آنها چادرنشینند از آنجا به خارج و به داخل کشور می‌روند

ضمناً بر جلگه‌ای که در جنوب کوه‌ها تا رود کارون گسترده است سلطه دارند.

انگلیسی‌ها حفظ و حراست لوله‌های نفت را در کنار کارون به آنها، به عنوان مقتدرترین ایل، واگذارده بودند،

سالانه مبلغ هنگفتی به آنها می‌پرداختند و چون می‌خواستند بختیاری‌ها را متحد خود سازند، در شروع جنگ بر این مبالغ سالانه باز هم افزودند.

سردار جنگ، خان بختیاری، نیز لشکری فراهم آورده بود، ولی در حاشیه کوهستان متوقف بود و هیچ موجبی نمی‌دید که علیه عرب‌هائی که در اثر اعلام جهاد به هیجان آمده بودند به اقدامی دست بزند و این خود البته موجب سرخوردگی انگلستان شده بود.

واسموس پیکی به نزد سردار جنگ فرستاد که همان میرزا محمد خان، جوان محترم بود. هدایائی هم فرستاد که یک عدد دوربین مخصوص نصب روی لوله تفنگ از آن میان قابل ذکر است) و چند نفری را هم همراه آنان کرد.

سردار جنگ از قبول هدایا خودداری ورزید، که به این معنی بود که نمی‌خواهد علناً جانب آلمانی‌ها را بگیرد، اما به آنها محافظ و همراه داد.

ولی بلافاصله انگلیسی‌ها متوجه سردتر شدن روابط خود با بختیاری‌ها شدند و در نتیجه بعضی از آرزوهای آنان برباد رفت.
تا هنگامی که واسموس در پناه سردار جنگ سفر می‌کرد انجام دادن کاری علیه او عملی نبود، زیرا این امر باعث برخوردن به غرور بختیاری‌ها می‌شد و شاید آنان را یک سره به صف دشمنان وارد می‌کرد. پس چاره جز این نبود که سرپرسی کاکس منتظر بماند.»

به قلم استاد حسن آسترکی

منابع:
خاطرات ویلهلم واسموس اثر داکوبرگ فن میکوش
حکومتگران بختیاری اثر مهراب امیری

درباره ی محمد سلحشوری

2 دیدگاه

  1. حسن آسترکی

    با سلام.
    سپاس از انعکاس مطالب فوق در سایتتان.
    هرچند من و آقای حیدری دوست صمیمی هستیم اما جسارتا مقاله “نصیر خان سردار جنگ بختیاری و ویلهلم واسموس” به قلم ناتوان حقیر، حسن آسترکی است که پیشتر در کانال جستارهای بختیاری پژوهی منتشر شده است.
    موفق و مؤید باشید.

    • محمد سلحشوری

      سلام محمد سلحشوری هستم مدیر وبسایت ویکی بختیاری از آشنایی شما بسیار خوشبختم بله بنده شمارو میشناسم و ارادت داریم خدمتتون خوشحال میشم یک رزومه مختصر از شما داشته باشیم به پاس زحماتتون شمارو در سایت معرفی نماییم کانال های ارتباط مستقیم با من از طریق ایمیل شخصی بنده هست که در پایان این نوشته قرار گرفته
      بمن حتما در ایمیل پیام بدید تا از طریق یکی از شبکه های اجتماعی با شما ارتباط برقرار کنیم مطلب فوق هم اصلاح گردید تشکر از شما اگر مطالب دیگری از شما با نام کس دیگر منتشر گردیده حتما بمن بگید تا انجام وظیفه کنیم با تشکر خدمتگزار شما محمد سلحشوری
      ایمیل شخصی بنده : mohammade.salahshoory@gmail.com

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *